Mar 08

Осумнаесеттиот ден од ископувањето, во третиот културен хоризонт, налетавме на фрагменти од фрески. Во аголот од сондата, на место кадешто не би требало да ги има. Најдобриот професорот на светот стоеше видно загрижен над ископините и не ги разбираше зборовите од необичниот текст. Ги врткаше низ рацете, ги составуваше, нешто запишуваше, ама да ги одгатне не му успеваше. Многу долго откако ги снема и него и фреските, една вечер, ги отворив теренските белешки. На дното од кутијата стоеше преклопено писменце. И таму видов опис на артефактите, со бои рачно припремани, со упатство заборавено, со звук на ѕвона и чардаци и со музика од ангелски мегдани. Со глаголи од псалми, аманети помеѓу клесани камења создадени, растолкувани, a од времето заборавени.

Никола Пијанманов - фреска

Никола Пијанманов – фреска (преработена во мозаик)

 

Sep 25

Најдобриот професор на светот се врткаше вознемирен, пребарувајќи ги теренските белешки. Му фалеа инвентарните броеви од цел еден слој, токму оној кој ја определуваше староста на наодите. Но се беше педантно нумерирано. И бронзени белегзии за надлактиците интересно извиени во спирали, и богато украсените фибули кои биле дел од накитот и служеле за прицврстување на облеката, па дури и иглите, кои имале двојна намена, функционална и украсна. А монетите беа подредени по векови, периоди и владетели. Всушност сите наоди беа тука. Дури и железната згура и отпадоците од олово кои зборуваа дека главната стопанска дејност на ова гратче било рударството. Ни објаснија дека треба да се движиме право и на првиот свијок кон десно, а потоа повторно надесно. До раскрсницата стигнавме во моментот кога миљоказот го товараа како материјал за црквата. Сите три града на реката биле бележани, а сепак не знаевме каде се наоѓаме и никогаш не дознавме кој од трите беше оној забранетиот!

Не си земај за зло да помислиш и дека е вистина, иако може да е сѐ само фикција …

Dec 02

Таа вечер преспавме во планинарскиот дом. Утрината ми се јавија да ме известат дека тргнуваме на терен, да си ги припремам белешките. Повторно ќе ја бараме некрополата. Толку многу прстени печатници морало да припаѓаат на храбри воини. Амблем, скорпија, бронза, глава, печат. Да е прстенот носен на десната рака, на показалецот, покојникот би имал витешко потекло. Ако некој човек од овие краеви се здобил со таква титула, тоа најмалку било три колена пред да биде закопан. Локалниот мајстор веројатно му ја доделил работата на некој чирак, оти врежувањата од нејасните мотиви се веќе излижани. Редот на скорпионите бил формиран од самиот крал, но ја немале таа привилегија да се вратат дома. Биле погребани според обичаите, носејќи го ‘печатот’ на времето и симболот од местото од каде доааѓаат. Одломка од сакралното, ни дава слика за световното. Ете зошто сакаме да копаме гробови!

Прстенот се киснеше во растворот. Седевме фрапирани и слушавме. Професоре, Вие навистина имате харизматична дарба да го оживеете минатото. Би биле одличен писател, да не бевте археолог! Каде ли заминуваат сите нераскажани приказни за археологијата?

Не си земај за зло да помислиш и дека е вистина, иако може да е сѐ само фикција …