Златни полиња и жито во изобилство
во папокот на светот
над карпите под ѕвездите
пред светиот род…

се поклонувам

Во бескрајното море на светлината
фрлам латици во земјата на воздишките
со капки од роса ги мијам очите
и боса танцувам крај огновите.

Им принесов жртва на боговите
ги молев за милост да те воскреснат.
Денес се случи нешто убаво
Се роди ,,Адам”
од Говрлево

12.06.2006, Говрлево

*     *     *

Рецензијата за Адам од Македонија можете да ја прочитате тука.

Текстот беше публикуван во македонското списание Комплетна, а неговата скратена и преработена верзија e поставена на Макeдонската Википедија.

Адам Од Македонија

Првото нешто што го забележувам кај мажите, се нивните брчки. Ми се допаѓаат тиe мали бразди околу нивните очи, исполнети со притаени приказни. Би сакала да бидам доволно мудра за да ги разберам, но за жал во моментов, сум само паметнa. Сепак сум доволно умна за да бидам стрпилива – со времето. Времето е најмудро, зошто ги знае сите тајни световни.

Најдобриот професор на светот се врткаше вознемирен, пребарувајќи ги теренските белешки. Му фалеа инвентарните броеви од цел еден слој, токму оној кој ја определуваше староста на наодите. Но се беше педантно нумерирано. И бронзени белегзии за надлактиците интересно извиени во спирали, и богато украсените фибули кои биле дел од накитот и служеле за прицврстување на облеката, па дури и иглите, кои имале двојна намена, функционална и украсна. А монетите беа подредени по векови, периоди и владетели. Всушност сите наоди беа тука. Дури и железната згура и отпадоците од олово кои зборуваа дека главната стопанска дејност на ова гратче било рударството. Ни објаснија дека треба да се движиме право и на првиот свијок кон десно, а потоа повторно надесно. До раскрсницата стигнавме во моментот кога миљоказот го товараа како материјал за црквата. Сите три града на реката биле бележани, а сепак не знаевме каде се наоѓаме и никогаш не дознавме кој од трите беше оној забранетиот!

Се засолнив под стреата
меѓу столбовите здивот ми се заледи
од мермерот, а ветрот
немирот го крадеше
додека поривот думата ја вардеше

Те замислив покрај водата
каде морето земјата ја бакнува
со завет од три печати на тишина
мислата вековна ја следеше
судбината се раѓаше
ти се издигнa
четвртиот печат остана

кај морето, кај карпата, кај странецот …

Пијам вранец, веројатно една од најважните вински сорти во Македонија. Полната чаша има светлопурпурни нијанси и мирис на мармалад од јагоди, чајно дрво и некои други бобинки. Во позадината ја чувствувам содржината на танини, која го поддржува чувството на свежина. Виното во чашата созраева и полека бојата ја менува. Од светлопурпурна во боја на рубин, додека мирисот станува покомплексен па дозволува да вклучам тонови на чоколада и ликер кои вкусот во устата го омекнуваат, и го прават финишот помек и подолготраен.

Подарокот од Бахус за сите нас. На здравје

The wine-cup is the little silver well,
Where truth, if truth there be, doth dwell.
William Shakespeare

Таа вечер преспавме во планинарскиот дом. Утрината ми се јавија да ме известат дека тргнуваме на терен, да си ги припремам белешките. Повторно ќе ја бараме некрополата. Толку многу прстени печатници морало да припаѓаат на храбри воини. Амблем, скорпија, бронза, глава, печат. Да е прстенот носен на десната рака, на показалецот, покојникот би имал витешко потекло. Ако некој човек од овие краеви се здобил со таква титула, тоа најмалку било три колена пред да биде закопан. Локалниот мајстор веројатно му ја доделил работата на некој чирак, оти врежувањата од нејасните мотиви се веќе излижани. Редот на скорпионите бил формиран од самиот крал, но ја немале таа привилегија да се вратат дома. Биле погребани според обичаите, носејќи го ‘печатот’ на времето и симболот од местото од каде доааѓаат. Одломка од сакралното, ни дава слика за световното. Ете зошто сакаме да копаме гробови!

Прстенот се киснеше во растворот. Седевме фрапирани и слушавме. Професоре, Вие навистина имате харизматична дарба да го оживеете минатото. Би биле одличен писател, да не бевте археолог! Каде ли заминуваат сите нераскажани приказни за археологијата?

Деновиве седам дома. Се опоравувам и филозофирам. За животот, за радоста, убавините, боите, љубовта, страста, пријателствата, радостите, подемите и падовите …. Филозофирам, зошто не смеам да пијам во моментов додека не закрепнам. Така велат докторите. Вчера вечер некако ми ‘легна’ сето она вино неиспиено. Виното отсекогаш ми било инспирација. Велат дека во виното се емоциите или можеби од него излегуваат. Затоа човек треба да направи избор со друштвото кога пие вино. Пивото е некако понародно и може да се сподели со сите, но виното е премногу благородно за да може со секого да ја поделите неговата инспирација кога талогот создава тежина.

Ова се белешки од една филозофија, кон виното, како духовна компензација – за мојата Т’га. Во овие доцни часови.

*** ‘Крчмата е нашиот современ парламент во кој филозофија за пиење на виното во исто време е содржина која ни  дава сила со умот да го допреме факелот на страста во едно попладне, приквечерина или можеби мрак. Кога навистина ќе ни падне мрак пред очи од пиење. Инспирација на уметниците, една капка, една голтка, зборуваат повеќе од илјада зборови интерпункциски знаци и толкувања. И тука ставам крај на стиховите кои се голтаат со воздишка … или можеби почеток за некоја нова строфа, нова песна, за во некое поинакво идно време наталожено со вински сеќавања понесени од сегашноста’.

*** ‘Ако е виното мајсторски превриено како зрелите прекрасни жени кои кријат повеќе страст од инспирација, тогаш трајно се создаваат вредности од длабочината на убавината која плени како спокојството од некоја квечерина под ладовина’.

*** ‘Да пиеш вино и да сонуваш како се будиш на сред соблазнив здив значи дека си го прекршил првото златно правило на боемите во кое здравицата ја бара перспективата на најблиските усни и најраскошните музи, без грижи обременети, апстрактни, а сепак толку вистински’.

*** Виното наше изнедрено/во поднебје на јужните краишта/зреено, од времето заборавено/ на дното од чашата остава/ ароматични отпечатоци/кои прават талог за нови предизвици.

За повеќе вино, ви препорачувам да го консултирате Прирачникот за боеми од Бела Хаваш и неговата Филозофија на виното. Можеби и самите ќе најдете некоја инспирација. Со, или без вино.

Cheers to all my fiends!

Во доцна есен
кога камењата ги менуваат нијансите
блиски до боите на божилакот
рефлексија од листовите
се пресвлекува и привлекува
внимание на случајните минувачи.

Тогаш чекорам по мојот кеј,
кој за мене е стално о`кеј.
Талкам по стари улички
барајќи ја загубената архитектура
на старо Скопје.
Носот ми смрзнува
кога од фишек на клупа
јадам печени коштани.
додека зборувам со старите мештани

Мислев дека
треба да ја барам скриена помеѓу
шумолењето на дождот и
многубојните шушкави лисја под нозете
во хармонијата
и елегантнo благородно винородие.
Но, во тебе ја најдов ЉУБОВТА
… за есента

Сакам многу работи во есен,
а те сакам и ‘тебе’,
есен моја.

Најдовте ли нешто? Нема ништо ново во “земјата”! Професорот имаше чистокрвен смисол за хумор, посебно на локалитет од праисторијата каде можеше да се пронајдат само коски од животни и камени артефакти. Ме фаќаше паника кога требаше да се попишат сите наоди на теренот во еден ист слој. Кота, мапа, цртеж, налепници, фолдери, кутивчиња, сигнатура, бројка, ниво, откопен слој, само да не се погреши редоследот. Ги изместувавме артефактите од нивната природна состојба. Како сведоштво остануваа документацијата, фотографијата и скицата. Да соработуваш со природата (не) значи од неа да ги позајмиш материјалите неповратно. Бидејќи враќање на претходната ситуација не е можно. Како казна секоја вечер пред очите ми се мотаа илјадници камчиња. Речни, песочни, округли, помалку плоснати, ретуширани, откршени. Ги замислував пријателски настроени. Ако каменот е најдобриот молчелив пријател на човекот, тогаш колку камења собравте денеска, во шега рече професорот?

Моето работно место во Мујина печина,
пештера во близината на Трогир, Хрватска, 06.2003

Пред некој ден шетајќи низ градот, имав сосема случајна можност да го сретнам проф. Владимир Величковски, кој додека студирав ми предаваше некои од предметите поврзани со уметноста. Со него носеше една актовка, а во неа архивиран бројот на Нова Македонија, од 2. Јуни 2010 година, во кој пишува за неговиот поклон кон рок ѕвездата Боб Дилан.

Инспириран од музиката на Дилан уште од рани години, следејќи ја неговата кариера повеќе од четири децении, проф. Величковски насликал повеќе од 30 портрети на познатиот пејач, и како што можев да забележам, неговиот восхит е се уште со несмален интензитет. For the record, Дилан поклонот го примил кога го одржа концерот во Скопје, како дел од неговата светска турнеја.

За оние кои не знаат, Владимир Величковски покрај тоа што е ликовен критичар и теоретичар на современата уметност и редовен професор на Катедрата по историја на уметноста на универзитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје, тој исто така е и сликар кој честопати изложувал, групно и поединечно. А некои негови платна кои сум имала можност да ги видам, мене лично ептен ме бендисуваат.

Линк до написот: Скопје ќе се запише во концертниот ветер на Дилан